web analytics
 
Chuyên mục : chân dung- nhân vật; giải trí- thư giãn; vui- vui
|

Nhắc chuyện Lại Phiền Hà

IMG_0210Hôm rồi định cùng nhà thơ Nguyễn Duy, hoạ sĩ Nguyễn Trọng Khôi và nhà báo Nguyễn Trọng Chức vượt đèo Hải Vân. Hơn 10 năm rồi từ khi có hầm, chưa lần nào qua đèo. Với lại ý anh Nguyễn Duy lần này để lên thăm lại gã Lại Phiền Hà, một nhân vật đặc biệt, nhà thơ kiêm ông chủ khu vệ sinh đái ỉa trên đỉnh Hải Vân đệ nhất hùng quan, người “khai sáng” ra khu chòi bán quà lưu niệm và toilet đầu tiên trên đỉnh Hải Vân.

Rượu xe sẵn sàng đâu đấy thì trời mưa. Bão ập vào Đà Nẵng. Vậy là kế hoạch vượt Hải Vân thăm Lại Phiền Hà hỏng.

Mấy anh em đành chui hầm ra Huế.

Lại Phiền Hà là cả một kho giai thoại. Báo chí xưa nay cũng viết vẽ khá nhiều về gã. Chỉ có chuyện sau chưa nghe ai kể. Lần đầu nghe nhà thơ Nguyễn Duy nói. Mà lại là Nguyễn Duy kể lại theo lời kể của Hoàng Phủ Ngọc Tường và Nguyễn Trọng Tạo.

Chuyện vầy:

Nghe danh Lại Phiền Hà, một dạo hai ông nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường và nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo cưỡi xe máy vượt đèo tìm.

Ngụ mãi trên… trời không có bạn tâm giao, thơ thẩn viết ra cũng chẳng biết chia sẻ cùng ai. Thế nên gặp được hai nhà thơ nhà văn lớn, gã mừng như thể vừa được xuống chơi nơi hạ giới. Chẳng nói chẳng rằng. Mà nói kể thì cũng quẩn quanh chuyện kinh doanh mấy khu nhà ỉa đái chứ có chi? Lôi thơ ra đọc. Giữa bạt ngàn mây gió, gã vung tay ngửa mặt lên trời đọc thơ. Oang oảng, rền vang như thể đọc cho cả đất trời nghe vậy.

Vừa nghe được mấy bài, ông Tạo đã vỗ đùi đánh đét khen “Hay, hay quá, tuyệt vời, thơ như thế mới là thơ chứ. Từng câu chữ đến ngữ điệu nghe hào sảng như… “Đỉnh cao muôn trượng” của Tố Hữu vậy!”

Tưởng lão sướng, không dè chưa dứt lời, Lại Phiền Hà bất thần nghiến răng trợn mắt lao đến túm cổ áo ông Tạo như muốn ném phăng xuống biển.

Ông Tường ông Tạo không hiểu chuyện gì. Định thần lại, gã mới buông tha, tay chỉ vào mấy cái lều toilet, tay vung mấy tập thơ, ra chiều vẫn còn tức giận lắm:

– Này này, các ông đừng xúc phạm tôi nhé. Hữu với Hửi chi. Đừng tưởng các ông là nhà văn nhà thơ lớn mà xem thường thằng Lại Phiền Hà này nhé. Đây dù có là giám đốc phân tây phân ta (ý ông gọi mình là ông chủ, giám đốc khu trại lều vệ sinh cho du khách đủ loại tây ta) nhưng (đoạn này gã gằn giọng từng từ một): không- bao- giờ- đi- lấy- cứt- của- người- khác- trét- vào- đít- mình- đâu- nhé!

Bài cũ của nhà báo Trần Tuấn (báo Tiền Phong) viết về Lại Phiền Hà:

Đừng gọi tôi là Lại Phiền Hà!

– “Van các bố, đừng gọi con là Lại Phiền Hà nữa, bây giờ mà gọi thế, nghe nó … phiền hà lắm !”.

Ngón tay chai sần cục súc của gã móc vào nắp khoen lon bia Tai-gơ ướp lạnh giật đánh xèo một cái, theo kiểu giật nụ xoè lựu đạn. Bọt dào ra trắng xoá điệp ngay với lớp sương lớp mây đang cuồn cuộn choàng lên chóp đỉnh Hải Vân quan. Ngọn đèo cường tráng như một tráng sĩ khoác chiến bào trắng rùng mình “đằng vân giá võ”, khách lưng chừng giời bỗng nghe nhẹ bẫng rồi bồng bềnh cuốn theo … Mạn Bắc đèo dưới chốn Thần kinh thoáng xa kia trời nâu lam một màu suy nghĩ, phía Nam đèo hừng hực nắng non tươi, còn nơi đỉnh cao 496 mét cương vực miền Thuận-Quảng này vãng khách hốt nhiên như những đạo sĩ nói cười sờ soạng trong mây núi. Dư bốn trăm năm trước, một phần đất Quảng Nam bây giờ còn vượt Hải Vân ra tận chốn kinh thành thuộc trấn Thuận Hoá xưa. Sau Chúa Nguyễn Hoàng đã dùng đỉnh đèo cao nhất nước này để phân minh tính cách đôi miền. Có con chim tu hú ở bên này đèo hót giọng: “Tâu hấu, tâu hấu”. Lấy vợ bên kia đèo mấy năm, chim con đẻ ra đều một giọng “Tụ hụ, tụ hụ”. Trai gái bên kia đèo đất kinh kỳ thanh lịch, nhẹ nhàng. Bên này đèo thì ngực vâm giọng vỡ, tay vật rừng chân đạp bể …

Cũng cả thập niên rồi Lại Phiền Hà bén rễ trên đỉnh cương vực 496 mét. Gã chẳng nói giọng Quảng, cũng không giọng Huế. Gã nói giọng chiêm trũng. Con cái giọng đôi đèo. Gã là một Tazan mang tâm hồn thi sĩ. Vừa tự sản xuất ra điện, trồng rừng, nuôi lợn, gác cầu tiêu, bắt cướp, vừa … làm thơ ! Thơ gã nôm na thế này đây: “Bao năm công tác công toi/Ngồi coi người ị cầm roi dạy mình/Thôi làm công việc người khinh/Mong sao giữ được nghĩa tình trong ta …. Xin mở ngoặc ngay kẻo có sự hiểu lầm, cuộc đời “công tác” của gã chỉ là mấy năm vật vô-lăng máy xúc xây hồ Kẻ Gỗ ở Hà Tĩnh từ sau giải phóng. Rồi thôi, bỏ đi bụi. Chẳng cơ quan đoàn thể nào chấp chứa. Chức danh chính một thời của gã là “quản đốc” WC Service, nôm na là gác cửa thu tiền … tiểu, đại tiện của du khách Tây, ta trước cái toa-lét trên đỉnh đèo mà cho đến giờ gã vẫn là chủ ! Nhưng, một kẻ “bụi đời” ngồi gác toa-lét thì có gì đáng viết, nếu không có biết bao những lạ lùng trong cuộc đời gã.

Hơn chục năm trước, một đêm ở Huế, tôi lần đầu gặp gã tại nhà ông Mai Khắc Ứng trong khu Thành nội. Cuộc rượu hôm ấy ngoài gia chủ còn có ông Hoàng Phủ Ngọc Tường, Nguyễn Trọng Tạo, Ngô Minh và lũ “điếu đóm” chúng tôi. Gã xộc vào, sực nức mùi rượu gạo.

– Lại Phiền Hà đó à ! – ông Ứng bật cười, hỏi vóng – Say rồi phải không, cơm nước chi chưa ?

Chẳng nói chẳng rằng, gã to lớn quần áo lôi thôi, đôi chân đã dẻo bó lấy nhau xông thẳng xuống gian bếp ngôi nhà cổ của ông Ứng. Chốc đã vang lên tiếng xoong chảo choảng nhau, tiếng cạo nồi quèn quẹt. Nhà sử học gốc Nghệ Mai Khắc Ứng vuốt ngược cái đầu hói:

– Chu choa cái thằng ni ! Khéo lại vỡ nồi nhà ông …

Ông Tường, ông Minh cũng cười lắc đầu. Lâu nay bếp núc của các nhà thơ Huế vẫn thường được gã “thăm viếng” theo kiểu ấy. Rồi ngửa tay xin tiền, xin gạo nuôi vợ con. Chả thế mà tên khai sinh của gã hẳn hoi là Lại Thanh Hà, được các nhà thơ đặt “một nhát chết tươi” thành LẠI PHIỀN HÀ khiến gã ức chết cho tới giờ ! Chốc lại thấy gã ngoi lên từ xó bếp, vuốt bụng mấy cái rồi oang oang chen … đọc thơ ! Thơ gã như đấm vào tai, chữ nghĩa bụi bặm mù mịt, nhưng lấp lánh cái tình. Mấy ông nhà thơ ở Huế còn chịu đựng được gã cũng vì cái tình chân chất toát ra từ thơ lẫn người. Bỏ việc nhà nước, lang thang dọc Hà Tĩnh, Đồng Hới, Đông Hà rồi Huế, gã chiêm trũng Hà Nam ấy mang theo món tài sản do hồ Kẻ Gỗ “tặng” mà gã chẳng bao giờ có ý định vứt bỏ. Đó là … Mắm Đại ca – hỗn danh mà gã vẫn réo gọi Phương, vợ gã. Gầy như mắm, lại thích ăn mắm, thế thôi. Lần lượt cho ra đời 2 mắm con, nhà cửa không, công việc không, dần dà cái cơ thể vâm váp của gã cũng trở thành xác mắm. Bốc vác, xe ôm, phụ hồ, nhặt phế liệu, móc cống, rồi chụp ảnh dạo …, (riêng món “đá cá lăn dưa” chả biết gã đã mó thử lần nào chưa ?!), đôi bàn tay chai sần của gã chả từ nan nặng nhọc lẫn rác rưởi, miễn cuối mỗi ngày đùm gói được chút gạo về cho vợ con. Xong, gã tìm rượu. Không tiền gã uống chịu, uống chùa, uống chực. Rồi làm thơ. Mùng 6 Tết năm ấy, lang thang chụp ảnh dạo ở Quảng Trị, gã bắt gặp dưới gầm cầu Đông Hà một cô gái phấn hương bị bệnh đang hấp hối, bên cạnh là một bé gái. Người đàn bà cứ níu lấy gã thều thào xin gửi gắm đứa con nhỏ xíu tội nghiệp. Gã làu bàu, vợ con tao còn tội nghiệp mười mươi, ai thương. Nhưng rồi dứt bước được một đỗi, đôi chân thi sĩ đưa gã trở lại gầm cầu tự bao giờ. Thôi, mày về cố mà giành giật cái ăn với lũ anh chị mày để sống, con ạ – gã thở dài quấn đứa trẻ vào tấm áo khoác. Tới bây giờ, khi bài này được viết ra, cô con gái nuôi nhặt dưới gậm cầu ngày nọ đã được dựng vợ gả chống tươm tất và cho gã một đứa cháu nội đã biết đùa chạy huỳnh huỵch trên đỉnh đèo. Có một chuyện thế này gã chẳng buồn giấu giếm : Vợ gã có lẽ do kham khổ quá nên “tịt ngòi” đẻ đái. Lần hồi rau cháo trường kỳ, tới một ngày Mắm Đại ca bỗng giật mình nhận ra vẻ phổng phao thiếu nữ của cô con gái nuôi. Chả hiểu ma quỷ xui khiến thế nào, hay chỉ vì xót thương cho sự vất vả lao lung của gã, mà Mắm Đại ca đề nghị tác thành chồng vợ giữa đức ông chồng “thi sĩ” với … cô con gái nuôi ! Vừa nghe vợ mở miệng ra thế, gã gầm lên định ném bay Mắm Đại ca xuống núi. Sau này bình tĩnh lại, gã cười: Có hổ nào lại ăn thịt con cơ chứ ! Nhưng tớ hiểu, đàn bà nó thực yêu mình mới nghĩ ra chuyện quái quỷ ấy thôi !

Dạo 50 năm Quốc khánh 2 tháng 9 năm 1995, ra Huế tôi để ý chẳng thấy Phiền Hà đâu. Nhà nghiên cứu Mai Khắc Ứng khà khà: “Nó bồng bế nhau lên mở dịch vụ … toa-lét trên đỉnh Hải Vân rồi ! Tớ bày cho nó đấy, còn cho vay tiền nữa, lại chẳng giầu to vinh quy bái tổ bây giờ !!!”. Trên đường về, ngang đỉnh đèo, tôi tò mò nhảy xuống xe băm bổ tìm Lại Phiền Hà. Ngày ấy đỉnh Hải Vân còn hoang vu lắm, làm gì có biển quảng cáo với hàng rong như bây giờ. Thế mà lại hay. Chỉ mây với gió. Gây không khí chỉ nhõn mấy anh chị chực chờ rửa xe, kết hợp phục vụ “tươi mát” cánh xe tải đường trường thả võng nghỉ ngơi, đánh chửi nhau chí choé suốt lượt. Cái ngày Phiền Hà thượng sơn, hùng hục gánh gạch vác xi-măng xây lên một công trình nho nhỏ, khuân khuất bên vách đá vừa che mây che gió, vừa là nhà vệ sinh, khiến dân anh chị đỉnh đèo tròn mắt. Du khách thập phương, cả Tây đầm mũi lõ trên đường “xa giá” ngang đèo cũng tròn mắt bái phục ông nào đã “văn minh hoá” ngọn đèo. Trước kia qua đây dừng xe hóng mây chụp ảnh, mót lên chỉ mỗi dân ta là có gan “rồng rắn bụi bờ”, chứ dân Tây đố dám. Ráng nhịn thêm hai chục cây số xóc nảy nữa tới khách sạn ở Đà Nẵng mới xả được nỗi “phiền hà”. Thành thử “cửa hàng” của Phiền Hà bỗng chốc đắt như tôm tươi. Mấy trăm đồng cho mỗi lượt vào ra, cuối ngày vợ chồng con cái xúm lại đếm mệt nghỉ. Lần đầu tiên không phải lo bữa hôm chạy bữa mai, nhưng Phiền Hà rất … tâm trạng. Đường đường là một “thi sĩ”, được chơi với các nhà thơ lớn, lại cam tâm ngồi gác người ta … đái ị, mặt mũi nào ! Dần dà, gã bình tĩnh trở lại, rút ra một triết lý sau này toát lên trong nhiều bài thơ của gã. Như bài thơ viết trong đêm Nguyên tiêu (hoà cùng không khí thơ cả nước) gã viết tay gửi ra cho tôi ở Hà Nội bữa nọ, có đoạn: “… Thơ tôi như rác bên đường/Lắng nghe thơ bạn nỗi buồn vuột trôi/Nếu hồn không sạch với đời/Bao ngôn từ ấy nào trời có cho”. Chú thích dưới bài thơ là mấy dòng: “Viết sau lần nhặt được ca mê ra và nhiều lần nhặt được tiền trả lại người quên, rơi”…

Lại Phiền Hà trở thành một Lục Vân Tiên trên đỉnh đèo tự bao giờ không rõ. Đầu tiên, gã kiện lũ rửa xe xả nước làm rỗ mặt đường đèo, nguy hiểm cho khách qua lại. Kết quả gã bị ục một trận hội đồng, cái vườn hoa tự tạo bao nhiêu công sức cũng bị đập tan hoang, cả cái toa-lét “câu cơm” nhà gã cũng phải đòn lây. Nhưng Lại Phiền Hà vẫn nhơn nhơn, không thoả hiệp. Trời quang mây tạnh, đỉnh đèo thường chật khách viễn phương. Lại Phiền Hà chắp tay sau đít đi lại như cảnh sát khu vực, nhắc người này coi chừng bị móc túi, nhắn người nọ đừng mắc vào đám xiệc bài ba lá lừa đảo, trả người kia món đồ bị rơi … Đôi khi động lòng trắc ẩn, gã móc túi cho tiền những khách nghèo lỡ độ đường vì mất cắp. Có lần giáp Tết, gã dẫn về nhà một thằng bé bị nhà xe đuổi xuống giữa đèo vì hết tiền. Mấy ngày giời chăm bẵm, gã chưa kịp gửi nó về quê thì nó đã … tự về, không quên “mượn” của gã mấy trăm nghìn với cái máy ảnh gia bảo ! Lại như giáp Tết năm 1999, hay tin có chiếc xe khách vừa bị lao xuống vực, gã liền phóng xuống. Vừa giành giật xô đẩy đám đông hôi của, gã vừa phăm phăm cõng hàng chục người bị thương đặt lên mặt đường, rồi vẫy xe nhờ chuyển đi cấp cứu ở bệnh viện Hoà Khánh. Gã nhảy xe ôm theo xuống, người ngợm máu me dính đầm đìa, sốt ruột đứng ầm ầm “chỉ đạo” các y bác sĩ cấp cứu, khiến ai cũng ngại quá phải mời công an đến giải quyết. Đận ấy gã được mẻ phiền hà rõ to, nhưng bù lại là lá thư cảm ơn đầy xúc động của bác tài cùng hành khách trên chiếc xe khách 47V 5310 ấy mà gã nâng niu giữ cho tới giờ.

Thực ra cũng từ khá lâu rồi, Lại Phiền Hà chú tâm vào những việc vĩ mô hơn là cái toa-lét. Đó là làm du lịch sinh thái. Gã hì hụi bỏ hàng năm trời vác đá dựng kè tạo ra một không gian vườn hoa cây cảnh. Gã bảo nếu sau này nhà nước quy hoạch du lịch, gã sẵn sàng rút lui ra phía sau núi với một trang trại nuôi bò, trồng rừng đã chuẩn bị sẵn. Tôi lập tức tin vào lời gã, vì mới đây thôi được dạo chơi bờ thành của bể chứa nước khổng lồ bằng xi măng cốt thép một tay gã xây cheo leo bên sườn núi. Gã cấp nước miễn phí cho cả xóm đèo này, cả đơn vị đang làm đường quốc phòng bên sườn núi. Thêm một cái mô-tơ Trung Quốc đặt dưới nguồn nước làm thuỷ điện nhỏ, thế là cả nhà gã có điện xem tivi. Trồng rừng, chăn nuôi, làm dịch vụ du lịch …, Lại Phiền Hà giờ đã trở thành ông chủ thực sự với một khoảnh đất hàng ngàn mét vuông dưới chân đèo Kim Liên, rồi xe cộ, tiện nghi. Hứng chí, gã còn nhắm nhe xây một sinh phần nơi góc đèo thường xảy ra tai nạn: “Chết rồi, tớ sẽ phù hộ cho mọi người an toàn, và sẽ …   vật cổ hết lũ cướp đường, trấn lột !”. Có ai nghĩ một thân phận đầy dập vùi tăm tối như gã lại có được ngày hôm nay.

“Mồ hôi, rất nhiều mồ hôi và một trái tim – gã cười hà hà, kết luận một câu hơi bị văn hoa về cuộc đời mình, rồi giật “nụ xoè” thêm hai “quả” Tai-gơ nữa mời tôi và anh bạn đồng nghiệp – Của nhà, cứ thoải mái. Nhưng từ giờ cấm gọi tớ là Phiền Hà, nhớ chửa !”. Hải Vân “Nhất bích ngưng vi giới/ Trùng vân nhiễu tác thành” (Cao Bá Quát). Mây xây thành quách bên chân   trời diệp lục. Con đường vằn vèo như chỉ tay dẫn vào trời xanh mây nõn. Trước mắt tôi có một gã trung niên gương mặt đá tạc, ngực nở như bó chão đang ngửa mặt hướng lên ngọn núi phía trước, lim dim : “Mai em về Hải Vân đẹp lắm/Hầm khoan xong đường cũng mở xong/Em có nghe con chim gì nó hót/Muốn bay vào hầm xem đường xe chạy/ Đèo qua nhanh như giấc mơ anh … !”.

Vỹ thanh       

Bây giờ, quán nước cùng dịch vụ WC trên đỉnh Hải Vân, Lại Phiền Hà đã trao quyền cho vợ chồng đứa con trai cả. Cậu chàng nhanh nhẹn, Toa – lét được xây mới, khang trang để đáp ứng “tình hình nhiệm vụ mới”. Hà có cái “rẫy” hàng mấy héc ta ở dưới làng Vân…

Trần Tuấn

IMG_0210

(Lại Phiền Hà, ảnh của Hữu Long, báo Lao Động)                                                                                                                                                   

Nút chia sẻ:

Tags: , , , , , , , , , , , , ,

3 phản hồi Cho “Nhắc chuyện Lại Phiền Hà”

  1. Xuân ngọc viết:

    Cho tôi số điện thoại của Lại thanh Hà (lại phiền Hà)
    Đọc bài báo tôi nhớ bà Mắm
    Nhiều năm ko gặp
    Bài báo vẫn viết chưa đủ về sự nghiệp “lẫy lừng” của Hà
    Rất quý Hà
    Và mong găp lai sớm

  2. Xuân ngọc viết:

    Nói Lại thanh Hà lái xe cho anh hùng lao động Cao bá Tuyết
    Gọi cho kỹ sư Quang Số 0905113624

  3. Bùi Xuân Quang viết:

    Cách đây Hơn 2 năm có gặp Nhất ở Đn dịp Tết
    Để nhận sách về người Qnđn khi từ Bình Dương
    Về ăn Tết
    Nay đọc bài Lại thanh Hà
    Thấy nói trúng nhiều , nhất là mụ Mắm
    Còn nhiều chuyện vẫn chưa đúng là :Hà tưngf lái xe
    Cho Cao Bá Tuyết anh hùng Lao động
    Giám đốc c ty 6 o Hoà Khánh
    Nhất vui lòng cho số Lại …Hà
    Người ý đề nghị :kỹ sư Quang ( Hà sẽ biết)

Để lại hồi âm

WordPress Blog
Free WordPress Themes