web analytics
 
Chuyên mục : bàn tròn; chính trị- xã hội
|

Quan xưa quan nay

thaitu-dang-e1444981765742 copyNhân chuyện con quan- quan con được cất nhắc hàng loạt trong kỳ đại hội vừa qua và những chê chửi quanh nạn “Thái tử đảng”, xin đăng lại hai bài viết trên BBC. Coi như một bàn tròn mở dành cho bạn đọc.

QUAN CHẾ THỜI NAY KHÔNG BẰNG XƯA?

Quan chế thời phong kiến ở Việt Nam có những quy định nghiêm ngặt về tuyển chọn, đào tạo, bổ nhiệm người tài, đức ra làm quan mà có thể còn tường minh và nghiêm minh hơn thời nay, theo nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa Nguyễn Đắc Xuân.

Trao đổi với BBC từ Huế hôm 30/3/2014, ông Xuân nhấn mạnh triều đình phong kiến Việt Nam, như ở triều Nguyễn, từng nghiêm cấm việc một người được làm quan chức lãnh đạo ở chính địa phương là quê quán, trú quán của mình.

Nếu tại địa phương được bổ nhiệm có thân thích, họ hàng đang làm quan lại, thì muốn được bổ nhiệm về, người họ hàng thân thích kia phải di dời đi nơi khác nếu người đó không nắm vị trí quá quan trọng.

Do đó không thể có chuyện hai cha con cùng làm quan lại ở một tỉnh, huyện hay địa phương, nhà nghiên cứu khẳng định.

Nhà nghiên cứu cũng nói có những quy định cấm thành viên họ ngoại (như đằng vợ, đằng mẹ…) thậm chí là của cả Vua, nương vào chức vụ đó để được bổ nhiệm ra làm quan lại, nhiều trường hợp có thể chỉ được nhận lộc của Triều Đình, nhưng không được ra làm quan.

‘Nghiêm cấm, nghiêm trị’

Ông Xuân còn cho hay triều đình phong kiến nghiêm trị những trường hợp một người làm quan lại nhận ‘bao bọc’ cho con cái của một quan lại khác do hai bên có quan hệ cá nhân như bạn bè, hoặc các quan hệ riêng tư khác từ trước, và để đổi lại, đến lượt mình, con cái của người này lại được người kia bao bọc, giúp đỡ, tạo điều kiện v.v…

“Cái đó Triều Đình không biết thì thôi, chứ Triều Đình biết là chết, nói chung là rất sòng phẳng, không có cái chuyện đổi trác lẫn nhau, không có cái đó, hồi xưa không có cái đó,” ông Xuân nói,

“Triều Đình biết là coi như kỷ luật ngay lập tức, đuổi anh về liền, là cách chức anh liền lập tức chứ không có chuyện gia đình trị, hay họ hàng, con ông cháu cha như bây giờ là không có, hoàn toàn không có.”

Nhân việc luân chuyển cán bộ và nhân sự đang diễn ra chuẩn bị cho đại hội lần thứ 12 của đảng Cộng sản Việt Nam, nhà nghiên cứu cũng điểm lại những nét chính của các chế độ quan lại thời Nguyễn, cũng như thời Pháp thuộc, chỉ ra những nét mà ông cho là chính quyền Việt Nam cần tham khảo.

“Chủ trương của đảng Cộng sản Việt Nam, thì cái đó tôi chưa hiểu hiệu quả sẽ như thế nào.

“Tôi chưa biết là nó hay, hay nó dở, nên tôi chưa dám nói, nhưng mà triều Nguyễn thì họ cấm việc đó,” ông Xuân bình luận thêm về việc cha làm quan chức lãnh đạo cấp cao và đưa con về địa phương mà mình có ảnh hưởng.

(Nguồn: BBC)

thaitu-dang-e1444981765742 copy,

 CON ÔNG CHÁU CHA THỜI PHONG KIẾN

 Nhân câu chuyện bầu chọn, đề cử và chỉ định cán bộ tại Việt Nam trước đại hội đảng Cộng sản dự kiến vào năm 2016 đang thu hút sự chú ý của dư luận, BBC Tiếng Việt xin giới thiệu một số trích dẫn lịch sử liên quan đến chế độ quan tước và thế tập thời phong kiến để bạn đọc tham khảo:

Tài liệu lấy từ cuốn Việt Nam Văn hóa Sử cương của Đào Duy Anh, bản in 14/08/1938 ở Huế:

Ấm thọ, ấm sinh

Xét phương pháp dụng nhân của lịch triều thì là thấy đồng thời vẫn có hai đường: một là theo thế tập, hai là theo nhân tài.

Các triều Lý, Trần, Lê vẫn có lệ thừa ấm, hễ con các quan thì lại được bổ làm quan. Ở triều Lê vẫn có lệ thừa ấm, có khoa nhiệm tử, cốt lấy con các quan mà bổ dụng.

Triều Nguyễn cũng có lệ tập ấm phàm quan chính nhất phẩm thì còn được tập ấm theo hàng tùng lục, gọi là ấm thọ, đó là bực cao nhất; còn bực thấp nhất thì các quan tùng ngũ được một người con tập ấm gọi là ấm sinh.

Tuy nhiên, phép thế tập ở nước ta không giống như phép thế tập của quý tộc các nước châu Âu, vì lệ tập ấm chỉ hưởng được một hai đời…

Các chọn nhân tài thì mỗi đời một khác. Ngoài chế độ khoa cử đặt từ triều Lý thì các triều Lý, Lê lại có phép tiến cử và phép bảo cử, phàm các quan to ai cũng phải cử một người có tài đức hoặc người có danh vọng để triều đình bổ dụng.

Dân chi phụ mẫu

Các quan tại triều là những người giúp đỡ nhà vua mà đảm đương quốc chính. Các quan ngoại chức (tỉnh, phủ, huyện, châu) vâng mệnh thay mặt vua để cai trị nhân dân.

Bởi thế nên các quan cũng như nhà vua, người dân thường gọi là cha mẹ dân…là hạng người có những đặc quyền xứng đáng với tư cách ‘dân chi phụ mẫu’.

Quan không phải chịu thuế thân; ngoài tiền lương quan còn có tiền dưỡng liêm cấp cho các quan địa phương khi họ túng thiếu để họ khỏi nhũng lạm của dân.

Quan lại tuy nhiều đặc quyền song cũng không phải là ở trên pháp luật.

Chống địa phương chủ nghĩa

Nhà vua sợ các quan lạm dụng những đặc quyền ấy mà vũ uy tác tệ cho nên đã đặt ra nhiều điều lệ để chế tài các quan.

Ví dụ pháp luật cấm quan địa phương không được thụ nhiệm ở tỉnh nhà hay ở nơi cách nhà không đầy 500 dặm để cho thân thích bằng hữu khỏi cậy thế cậy thần mà làm ngang.

Cấm quan không được lấy vợ trong trị hạt vì sợ gia đình nhà vợ nhũng nhiễu.

Cấm không cho tậu ruộng vườn nhà cửa trong trị hạt vì sợ quan hiếp bách kẻ trị hạ để mua rẻ.

Cấm không được tư giao với đàn bà con gái trị hạt để đừng treo gương xấu cho nhân dân.

Cấm quan lại hồi hưu không được lui tới cửa công để thỉnh thác cầu cạnh.

Ngoài ra nhiều điều trừng trị các quan hối lộ và nịch chức, nếu thi hành cho nghiêm mật cũng có thể tránh được những tệ tham quan ô lại làm cực khổ nhân dân.

(Nguồn: BBC)

Nút chia sẻ:

Tags: , , , , , , , , , , ,

2 phản hồi Cho “Quan xưa quan nay”

  1. My viết:

    Chế độ phong kiến tư bản thối nát suy đồi, chỉ có chế độ ta ưu việt.

  2. […] Bài liên quan: Quan xưa quan nay (Trương Duy […]

Leave a Reply to Chuyến Tầu Vét Trước Ngày Rã Đám? |

WordPress Themes
WordPress Blog